Match fixing: największa zaraza sportu

Match fixing. Ustawianie meczówTo nie jest dobry moment dla światowego sportu. Jedna z jego największych ikon, Leo Messi została właśnie przyłapana na posiadaniu spółki w panamskim raju podatkowym, założonej akurat w dniu rozpoczęcia śledztwa w sprawie ukrywania podatków przez Argentyńczyka poprzez firmy z Belize i Urugwaju. W tzw. „kwitach z Panamy”, które wyciekły z kancelarii prawnej znalazło się też nazwisko nowego prezydenta FIFA, Gianiego Infantino, wielkiej nadziei na zreformowanie skorumpowanej organizacji i odbudowanie jej wizerunku. „Panama papers” ujawniły również podejrzenia interesy Juana Pedro Damianiego, prezesa urugwajskiego klubu Penarol oraz… członka Komisji Etyki FIFA, którego agencja miała pośredniczyć przy wielomilionowych łapówkach za prawa do organizacji turniejów w krajach Ameryki Łacińskiej.

Wizerunek innych dyscyplin pustoszą afery dopingowe. Do stosowania zakazanego meldonium przyznała się kolejna wielka ikona sportu, Maria Szarapowa, a po niej nastąpił wysyp nazwisk wielkich mistrzów od łyżwiarstwa figurowego przez lekkoatletykę po siatkówkę. Wciąż nie wiadomo czy na igrzyskach w Rio wystartują rosyjscy lekkoatleci…

Ale największe zagrożenie dla sportu w XXI wieku leży jeszcze gdzie indziej. Parlament Europejski widzi je w ustawianiu meczów (tzw. match fixing), z którego organizacje przestępcze na całym świecie czerpią co raz większe korzyści. W środę w Brukseli z inicjatywy m.in. polskiego europosła Bogdana Wenty, odbyła się debata z udziałem wszystkich stron poczuwających się do walki z tym procederem.

– Ustawianie meczów jest po prostu zbrodnią na sporcie. Nie chodzi tylko straty finansowe klubów, organizatorów rozgrywek, sponsorów czy bukmacherów, choć są one coraz większe. Najgorsza jest utrata zaufanie u kibiców do sportu, którego jedną z największych wartości jest nieprzewidywalność. Drżenie o ostateczny wynik, a potem euforia po wygranej lub smutek po porażce tak nas wszystkich do sportu przyciągają. Stąd nasza determinacja by stworzyć skuteczny system wykrywania i zapobiegania ustawianiu meczów, szybkiej wymiany informacji i współpracy między operatorami zakładów bukmacherskich, związkami sportowymi i instytucjami państwowymi – tłumaczy Wenta.

Z debaty wynika m.in. że ustawianie meczów dotyka wszystkich dyscyplin, od badmintona, przez boks, snooker, koszykówkę, wyścigi konne, po siatkówkę i sumo. Dwie najbardziej zagrożone to tenis i piłka nożna – przekonywał Nick Tofiluk z UK Gambling Commision. – Tenis z racji specyfiki dyscypliny: zawodnik sporo podróżuje po świecie, często samotnie bez trenera, łatwo złapać go w hotelowym lobby i złożyć propozycję. Piłka nożna jako sport zespołowy, w drużynie łatwo znaleźć jedno słabe ogniwo, w meczu zaś jest mnóstwo sytuacji boiskowych do wytypowania – czerwone czy żółte kartki, rzut karny w pierwszej połowie itd.

Match fixingZ przytoczonego raportu Interpolu wynika, że sportowcy, trenerzy, sędziowie najróżniejszych dyscyplin są przekupywani, ale najczęściej zastraszani i szantażowani, by wpływali na wynik lub przebieg meczu, grali poniżej swego poziomu, wycofywali z rozgrywek, bądź tylko udzielając zastrzeżonych informacji.

Dzieje się tak co prawda od wyścigów rydwanów w starożytnym Rzymie, ale globalizacja, rozwój technologii, ilość rozgrywek i wysyp firm bukmacherskich sprawiły, że można dziś obstawiać wyniki praktycznie przez 24 godziny na dobę, siedem dni w tygodniu. Wg Interpolu roczne obroty zakładów bukmacherskich na całym świecie wynosi bilion dolarów.

Co ciekawe Interpol od 2011 współpracował w walce z ustawianiem meczów z FIFA, która obiecała przelać na to 20 mln euro. Wyszkolono za to 2,2 tys. specjalistów w 196 krajach. Niestety współpraca została zamrożona z powodu konfliktu interesów, gdy Interpol zaczął prowadzić śledztwo ws korupcji w FIFA. 2,9 mln euro zostało zwrócono światowej federacji.

Druga konkluzja: łatwiej manipulacjom zapobiegać niż za nie później karać. Łatwiej wyłapywać je i przeciwdziałać im w czasie rzeczywistym, ściganie winnych, udowadnianie im winy i karanie jest niezwykle skomplikowane i czasochłonne.

Khalid Ali, sekretarz generalny European Sports Security Association (ESSA) zrzeszającej największe firmy bukmacherskie jak Ladbrokes, William Hill, Unibet czy Expect opowiadał o coraz bardziej skutecznym systemie monitorowania zakładów, pozwalającym wychwycić i zablokować te podejrzane. W drugiej połowie 2015 roku pozwolił on m.in. wykryć aż 40 ustawionych meczów tenisowych na turniejach w Kolumbii, Rosji, Niemczech i Maroku (a także osiem meczów piłki nożnej i po jednym wyścigów hartów, snookera i hokeja na lodzie). Niestety nie ma ciągu dalszego. Nikt nie próbował wytropić i ukarać oszustów. Międzynarodowa Federacja Tenisowa otrzymała dane, ale nic z nimi nie zrobiła, bo „nie ma organów ścigania”.

– Przyszłością walki z ustawianiem meczów jest być może stworzenie niezależnej Anti Match-Fixing Agency, na wzór Światowej Agencji Antydopingowej WADA, która działałaby na skalę globalną. Dziś w każdym kraju Unii jest inna definicja ustawiania meczów i inne paragrafy. W jednych to kwestia prawa karnego, w innych – sportowego – mówi Wenta. – Stąd dążenie Parlamentu Europejskiego do stworzenia międzynarodowej koalicji, angażującej polityków wszystkich opcji. Potrzebny jest jeden wspólny mechanizm do szybkiej identyfikacji przestępstwa i natychmiastowego przeciwdziałania.

Match fixing

Zostaw odpowiedź